سواد رسانه‌ای؛ از کلاس‌های دانشگاه تا مقابله با اخبار جعلی
با انتشار کتاب «الفبای سواد رسانه‌ای» و تأکید وزیر علوم بر ضرورت راستی‌آزمایی اخبار، موضوع آموزش سوادرسانه‌ای و احتمال توجه بیشتر دانشگاه‌ها به این حوزه، بار دیگر مورد توجه قرار گرفته است.
به گزارش سیمای وطن، کتاب «الفبای سواد رسانه‌ای» تألیف دکتر حمید قاسمی، عضو هیئت علمی دانشگاه پیام‌نور، از سویانتشارات اندیشه‌آرا منتشر شد؛ اثری که با هدف آشنایی مخاطبان با مبانی سواد رسانه‌ای، شناخت رسانه‌ها و تحلیل پیام‌های رسانه‌ایدر پنج فصل تدوین شده است.
این کتاب موضوعاتی همچون سواد رسانه‌ای و تربیت رسانه‌ای، رسانه‌های غیرالکترونیکی، الکترونیکی و ترکیبی و شیوه شناخت، تحلیل واستفاده از رسانه‌ها را بررسی می‌کند و برای دانشجویان، مدرسان، پژوهشگران و علاقه‌مندان حوزه ارتباطات و رسانه منتشر شده است.
اهمیت آموزش سواد رسانه‌ای در شرایطی دوچندان می‌شود که اخبار جعلی و اطلاعات نادرست می‌توانند افکار عمومی را تحت تأثیرقرار دهند و حتی به اعتبار افراد و نهادها آسیب بزنند.
حسین سیمایی، وزیر علوم، تحقیقات و فناوری، با تأکید بر اینکه سواد رسانه‌ای به جناح یا جایگاه خاصی محدود نمی‌شود، بر ضرورتتحقیق و بررسی اخبار، مطالعه متن کامل و درک مطالب در بستر اصلی آن‌ها تأکید کرده است؛ ضرورتی که به گفته وی، هم منطق علمیو هم منطق دینی بر آن صحه می‌گذارند.
وزیر علوم همچنین از افزایش اخبار جعلی در ماه‌های اخیر خبر داده و به نمونه‌ای اشاره کرده است که در آن، فردی که سال‌ها پیشدانشجوی دانشگاه علامه طباطبائی بوده و فارغ‌التحصیل شده بود، به‌اشتباه با عنوان «استاد دانشگاه علامه» معرفی شد. به گفتهسیمایی، پیگیری‌های انجام‌شده و درخواست برای مشخص‌شدن دانشگاه محل تدریس این فرد، نادرستی انتساب مطرح‌شده را آشکارکرد.
این نمونه نشان می‌دهد که انتشار یک ادعای تأییدنشده و استفاده نادرست از عنوان‌های دانشگاهی تا چه اندازه می‌تواند زمینه‌سازسوءبرداشت، تشویش افکار عمومی و شکل‌گیری قضاوت‌های نادرست شود.
در کنار انتشار منابع آموزشی جدید، توجه به جایگاه سواد رسانه‌ای در برنامه‌های درسی دانشگاه‌ها نیز اهمیت دارد. ارائه اینموضوع در قالب واحد درسی اختیاری در دانشگاه‌ها، در صورت تصویب و اجرای آن، می‌تواند فرصتی برای آشناییدانشجویان رشته‌های مختلف با شیوه ارزیابی اخبار، تشخیص اطلاعات نادرست و تحلیل پیام‌های رسانه‌ای فراهمکند.
آموزش این مهارت‌ها صرفاً مختص دانشجویان ارتباطات و روزنامه‌نگاری نیست؛ چراکه امروزه دانشجویان در رشته‌های مختلف، روزانهبا حجم گسترده‌ای از اخبار، تحلیل‌ها و محتواهای منتشرشده در شبکه‌های اجتماعی و رسانه‌های دیجیتال مواجه‌اند.
از این منظر، کتاب «الفبای سواد رسانه‌ای» می‌تواند منبعی برای آشنایی با مبانی این حوزه باشد و زمینه گفت‌وگو درباره ضرورتتقویت آموزش سواد رسانه‌ای در محیط‌های دانشگاهی را فراهم کند.
این کتاب به قلم دکتر حمید قاسمی و از سوی انتشارات اندیشه‌آرا، در نوبت چاپ اول و در پاییز ۱۴۰۵ منتشر شده است.
