نقش جهانی سپاهان در ورزش ایران
برای شناختن یک باشگاه، همیشه نباید از فوتبال شروع کرد. گاهی باید چند قدم عقبتر ایستاد و دید یک مجموعه ورزشی چه اندازه درساختن ورزش، پرورش قهرمان، ایجاد زیرساخت و حتی شکل دادن به فرهنگ هواداری و حرفهایگری نقش دارد. از این زاویه، سپاهان رانمیتوان فقط با نتایج تیم فوتبالش اندازه گرفت.
سپاهان در یک سال اخیر بیش از هر چیز یادآور یک مفهوم مهم در ورزش ایران بوده است؛ مفهوم «باشگاه چندرشتهای». آخرین آماررسمی اعلامشده از سوی باشگاه، فعالیت در ۱۳ رشته ورزشی، ۶۸ تیم و حضور بیش از ۲۱۰۰ ورزشکار را نشان میدهد. این یعنیبخش قابل توجهی از سرمایهگذاری و سازماندهی باشگاه، خارج از فوتبال اتفاق میافتد؛ از هندبال و کشتی و شمشیربازی تاوزنهبرداری، دوچرخهسواری، ورزشهای زورخانهای و رشتههای دیگر.
اهمیت این ساختار فقط در تعداد رشتهها نیست. مسئله این است که چنین باشگاهی برای ورزشکار ایرانی، مسیر حرفهای شدن ایجادمیکند؛ ورزشکار از ردههای پایه وارد یک ساختار منظم میشود، در لیگهای کشور رقابت میکند، به تیم ملی میرسد و در نهایتمیتواند پیراهن ایران را در بزرگترین میدانهای بینالمللی بر تن کند. وقتی یک باشگاه در چندین رشته به صورت همزمان چنین نقشی راایفا میکند، دیگر فقط صاحب چند تیم ورزشی نیست؛ بخشی از چرخه تولید ورزش قهرمانی کشور است.
شاید بهترین تصویر برای فهم این موضوع، همین روزهای منتهی به بازیهای آسیایی و پاراآسیایی ناگویا باشد؛ جایی که ۲۹ورزشکار و مربی وابسته به باشگاه سپاهان در ترکیب کاروان ایران حضور دارند. این عدد، صرفاً یک آمار افتخاری برای یکباشگاه نیست؛ نشانهای است از اینکه سرمایهگذاری باشگاهی، وقتی استمرار پیدا میکند، میتواند خروجی خود را در سطح تیمهایملی و میدانهای بینالمللی نشان دهد. در واقع، ورزشکار سپاهانی در اینجا دیگر فقط برای باشگاهش مسابقه نمیدهد؛ محصول همانساختاری است که در نهایت بخشی از ظرفیت ورزش ملی را تأمین میکند.
در همین یک سال، نمونههای این نقشآفرینی را میتوان در رشتههای مختلف دید. هندبال سپاهان با ۱۷ قهرمانی، پرافتخارترین تیمتاریخ لیگ برتر این رشته است؛ در کشتی، آکادمی باشگاه در ردههای پایه فعالیت دارد؛ در دوچرخهسواری و وزنهبرداری نیز نمایندگانسپاهان در سطح ملی و لیگهای کشور حضور دارند. حتی در رشتهای مانند ورزش زورخانهای، تیمهای پایه سپاهان در رقابتهایکشوری برای قهرمانی تلاش میکنند. این گستردگی نشان میدهد نگاه به ورزش در سپاهان، محدود به چند رشته پرمخاطب و درآمدزانیست.
وجه دیگر ماجرا، زیرساخت است. سپاهان فقط تیم و ورزشکار ندارد؛ مجموعهای از امکانات و فضاهای ورزشی را نیز در اختیار دارد ومدیریت و بهرهبرداری از ورزشگاه نقشجهان، یکی از مهمترین ظرفیتهای این مجموعه، به آن امکان داده است که فراتر از یک باشگاهفوتبال معمولی عمل کند. در یک سال اخیر نیز توسعه امکانات و خدمات پیرامون این مجموعه ادامه داشته و حتی راهاندازی تور مجازینقشجهان، بخشی از تلاش برای تبدیل ورزشگاه به یک ظرفیت فرهنگی و هواداری بود.
اهمیت نقشجهان زمانی بیشتر دیده شد که این ورزشگاه در شهریور ۱۴۰۵ میزبان شهرآورد پایتخت شد؛ مسابقهای که برای نخستینبار در اصفهان برگزار شد و استقلال و پرسپولیس را در ورزشگاه خانگی سپاهان روبهروی یکدیگر قرار داد. این اتفاق فقط یک مسابقهفوتبال نبود؛ آزمونی برای ظرفیت یک زیرساخت ورزشی در میزبانی از یکی از بزرگترین رویدادهای باشگاهی ایران بود و نشان دادنقشجهان میتواند فراتر از میزبانی مسابقات سپاهان، بخشی از بار برگزاری رویدادهای بزرگ فوتبال کشور را نیز بر دوش بگیرد.
از سوی دیگر، اثر یک باشگاه بزرگ را باید در چیزی فراتر از جدول مسابقات دید؛ در هیجان و جذابیتی که به ورزش میدهد، در اینکهمردم را برای دیدن مسابقه به ورزشگاه میکشاند، در اینکه یک نوجوان را به سمت یک رشته ورزشی سوق میدهد و در اینکه ورزشکاراحساس میکند برای ادامه مسیر حرفهای، یک خانه و پشتوانه دارد. سپاهان با حضور مستمر در رشتههای مختلف و رقابت در سطحاول ورزش کشور، به همین چرخه رونق و جذابیت ورزش کمک میکند.
و شاید اینجاست که نقش فولاد مبارکه اهمیت پیدا میکند. استمرار فعالیت چنین باشگاهی بدون یک پشتوانه اقتصادی و مدیریتیپایدار ممکن نیست. خود باشگاه نیز در آخرین بیانیه رسمیاش، از حمایت مستمر و سرمایهگذاری راهبردی فولاد مبارکه بهعنوان پشتوانهتوسعه فعالیتهای قهرمانی، پایه و همگانی یاد کرده است. مدیرعامل فولاد مبارکه نیز بر ادامه حمایت از ورزش حرفهای، توسعه ورزشقهرمانی و تقویت آکادمیها تأکید کرده است.
در کنار اینها، یک تغییر مهم را هم باید در مدیریت یک سال اخیر دید: تلاش برای اینکه حرفهایگری فقط به قرارداد بازیکن و نتیجهمسابقه محدود نماند. رفتار باشگاه در قبال حاشیه انضباطی عارف حاجیعیدی نمونهای از همین نگاه بود؛ جایی که باشگاه رفتاربازیکنش را مغایر با اصول اخلاقی و حرفهای دانست و به جای توجیه آن، مسیر انضباطی و عذرخواهی را در پیش گرفت. چنینتصمیمهایی شاید در جدول مسابقات دیده نشوند، اما در ساختن هویت یک باشگاه اثرگذارند.
در نهایت، سپاهان را باید از روی مجموع این قطعات دید، نه فقط یک قطعه. ۱۳ رشته، ۶۸ تیم، بیش از ۲۱۰۰ ورزشکار، حضورورزشکاران و مربیانش در کاروان ایران، آکادمیهای فعال، زیرساختهایی مانند نقشجهان و حضور مداوم در سطح اول رقابتهایکشور، تصویری از باشگاهی میسازد که نقش آن از فوتبال فراتر رفته است.
شاید تعبیر دقیقتر این باشد که سپاهان فقط برای خودش تیم نمیسازد؛ بخشی از ظرفیت ورزش ایران را میسازد. و ارزش مدیریت یکباشگاه بزرگ، دقیقاً در همین نقطه سنجیده میشود؛ جایی که موفقیت یک مجموعه، فقط با جامهایی که در ویترین آن قرار میگیرندتعریف نمیشود، بلکه با ورزشکارانی که پرورش میدهد، رشتههایی که زنده نگه میدارد، زیرساختی که توسعه میدهد و سهمی که دررونق ورزش کشور پیدا میکند.
