اعتبار باشگاه‌ها در آزمون اخلاق؛ سپاهان و ملوان سربلند، استقلال و تراکتور نیازمند موضعی روشن
فوتبال حرفه‌ای امروز یک صنعت بزرگ اقتصادی است؛ صنعتی که باشگاه‌ها، حامیان مالی و سرمایه‌گذاران برای توسعه آن هزینه‌هایسنگینی پرداخت می‌کنند. اما در این میان، یک اصل نباید فراموش شود: سرمایه‌گذاری در ورزش، صرفاً برای تولید نتیجه، کسب جام وافزایش درآمد نیست. ورزش حرفه‌ای زمانی توجیه اجتماعی و فرهنگی پیدا می‌کند که در کنار بازده اقتصادی، به نشاط عمومی، تقویتاخلاق اجتماعی و ارتقای فرهنگ احترام نیز کمک کند.
نمی‌توان از باشگاهی انتظار داشت در ابعاد اقتصادی و حرفه‌ای توسعه پیدا کند، اما در برابر رفتارهای غیراخلاقی بازیکنان یاهواداران خود احساس مسئولیت نداشته باشد. اعتبار یک باشگاه فقط در تعداد قهرمانی‌ها، ارزش قراردادها و جایگاهش در جدولخلاصه نمی‌شود؛ بخش مهمی از اعتبار آن در شیوه مواجهه با خطا، پذیرش مسئولیت و احترام به رقیب شکل می‌گیرد.
در این میان، رفتار باشگاه فولاد مبارکه سپاهان پس از اتفاقات دیدار با استقلال، نمونه قابل توجهی است. این باشگاه در پی رفتارعارف حاجی‌عیدی، ضمن مغایر دانستن آن با شأن و اصول حرفه‌ای خود، رسماً عذرخواهی کرد و از بررسی انضباطی موضوع خبر داد. اهمیت این اقدام در آن است که باشگاه میان حمایت از بازیکن خود و تأیید رفتار او تفاوت قائل شد. این همان مرزی است که یکمجموعه حرفه‌ای باید بشناسد.
در سوی دیگر، باشگاه ریشه‌دار ملوان بندرانزلی نیز در مواجهه با اتفاقات اخیر ورزشگاه تبریز، به‌ویژه توهین‌های منتسب به گروهی ازتماشاگران علیه مردم گیلان و حرمت زنده‌یاد سیروس قایقران، موضعی رسمی و صریح اتخاذ کرد. تأکید بر شأن مردم، هویت ملی وجایگاه یک چهره ماندگار فوتبال ایران، فارغ از اختلافات باشگاهی، اقدامی در دفاع از حرمت ورزش بود. حتی انتخاب نمادهای ملی وتأکید بر نام ایران در پیام‌های فرهنگی این باشگاه، می‌تواند یادآور این حقیقت باشد که هویت ملی و احترام به یکدیگر باید فراتر از رنگپیراهن‌ها قرار بگیرد.
اما پرسش اصلی متوجه سایر باشگاه‌هاست.
در ماجرای اخیر یاسر آسانی، بازیکن استقلال، رفتار او در قبال کمک‌داور مسابقه با واکنش‌های گسترده مواجه شد. فارغ از دفاعیاتبازیکن و بررسی نهایی گزارش داوران، انتظار طبیعی این است که باشگاه استقلال به جای تمرکز صرف بر دفاع از بازیکن یا تأکید برفشار مسابقه، بر ضرورت رعایت شأن داوران و احترام به ارکان مسابقه نیز تأکید کند. فشار رقابت، شهرت بازیکن و اهمیت نتیجه،هیچ‌کدام نمی‌توانند جایگزین مسئولیت حرفه‌ای شوند.
در مورد تراکتور نیز انتظار از این باشگاه پرطرفدار و برخوردار از ظرفیت‌های گسترده اجتماعی، روشن است. اعتراض به توهین علیهبازیکنان این باشگاه در انزلی قابل درک بود و درخواست از هواداران برای پرهیز از رفتار متقابل نیز اقدامی درست محسوب می‌شد؛ اماهمین معیار باید درباره توهین به مردم گیلان، بندرانزلی و حرمت سیروس قایقران نیز با همان صراحت دنبال شود. دفاع از کرامتانسان‌ها نباید تابع رنگ پیراهن یا موقعیت باشگاه باشد. انتظار می‌رود تراکتور نیز با موضعی روشن، مسئولانه و همراه با پرهیز ازتوجیه، در ترمیم این فضای تلخ سهم داشته باشد.
البته مسئولیت تنها متوجه باشگاه‌ها نیست. کمیته‌های انضباطی و استیناف فدراسیون فوتبال نیز باید با آرای متناسب، منسجم وبازدارنده اجازه ندهند رفتارهای توهین‌آمیز به بخشی عادی از رقابت‌های فوتبال تبدیل شود. وقتی برخوردها اثر بازدارنده نداشته باشند،هزینه اصلی را نه فقط باشگاه‌ها، بلکه فرهنگ عمومی و اعتماد مردم به فوتبال پرداخت می‌کنند.
فوتبال ایران به سرمایه‌گذاری، مدیریت حرفه‌ای و رقابت باکیفیت نیاز دارد؛ اما هیچ‌یک از این مؤلفه‌ها بدون مسئولیت فرهنگی و اخلاقیکامل نیست. سپاهان با عذرخواهی رسمی و ملوان با دفاع از حرمت مردم و هویت ملی، نمونه‌هایی از اهمیت موضع‌گیری مسئولانه راپیش روی فوتبال ایران قرار داده‌اند.
از استقلال و تراکتور نیز انتظار می‌رود همین حساسیت را در قبال رفتارهای منتسب به مجموعه خود نشان دهند. حمایت از بازیکن بهمعنای توجیه خطای او نیست و حمایت از هوادار نیز به معنای سکوت در برابر توهین نیست.
باشگاه بزرگ، فقط باشگاهی نیست که جام بیشتری می‌برد؛ باشگاهی است که در لحظه خطا نیز به اندازه لحظه پیروزی، مسئولیت‌پذیرمی‌ماند.
علیرضا صدرایی
